Doofheid

Inhoud

  • Problematiek gevolgen
  • Oorzaken
  • Aandachtspunten voor de omgang
  • Overzicht voorzieningen
  • Adressen en achtergrondinformatie

Problematiek gevolgen

Bij opvoeden:

Horende kinderen van een dove ouder merken ook de gevolgen van de doofheid. Het contact met school verloopt bijvoorbeeld moeilijker. Dove ouders kunnen moeilijker communiceren met horende vriendjes, etc. Een horende partner moet vaak meer doen in de  opvoeding.

Horende ouders met een doof kind kunnen veel vragen hebben. De communicatie gaat anders, het omgaan met horenden binnen en buiten het gezin gaat niet zomaar, het kiezen van een school gaat anders, etc.

Doven zijn afhankelijk van visuele informatie. Daardoor missen ze boodschappen die alleen in geluid worden overgebracht, bijvoorbeeld omroepberichten op het station. Zij hebben tril- en flitssignaleringen nodig.

Gevolgen van doofheid:

Geluid is erg belangrijk. Het kan als waarschuwing dienen, het vertelt wat er om je heen gebeurt en het is erg belangrijk in het contact met andere mensen. Niet alleen omdat je hoort wat iemand zegt, maar ook hoe die persoon het zegt. Het belang van deze informatie wordt vaak onderschat. Omdat dove mensen niets horen, missen zij al deze informatie en alle terloopse informatie waar je niet bij stil staat. Radio is niet toegankelijk en teweinig Nederlandstalige televisieprogramma’s zijn ondertiteld. Doven bellen met een teksttelefoon, maar de meeste organisaties hebben (nog) geen teksttelefoon. Bovendien is Nederlands voor prelinguaal doven een tweede taal, dus is het lezen van de krant ook niet makkelijk. Daarom lopen doven in de huidige informatie-maatschappij vaak een informatie-achterstand op.

Oorzaken

Doofheid kan vele verschillende oorzaken hebben.
Bijvoorbeeld:

  • Erfelijkheid
  • Hoofdletsel
  • Plotselinge drukverandering
  • Infecties, zoals: hersenvliesontsteking of middenoorontsteking
  • Otosclerose of verbening van delen van het binnenoor en middenoor
  • Gestoorde afweerreacties
  • Doorbloedingsproblemen van je oren
  • De ziekte van Ménière
  • Ouderdom

Aandachtspunten voor de omgang

  • Je kunt een dove op de schouder tikken om aandacht te vragen. Doe dit wel met beleid. Iemand kan zich bedreigd voelen.. Vooral bij jongeren in de pubertijd kan dit een probleem zijn. Benader de dove niet onopgemerkt van achteren. Hij of zij hoort je niet aankomen en zal schrikken.
  • Realiseer je dat voor doofgeboren mensen Gebarentaal hun eerste en natuurlijke taal is, en dat gesproken en geschreven Nederlands voor hen een tweede taal is (zoals Engels voor horenden). Dat betekent dat zij zich vaak niet zo soepel leren uitdrukken in het Nederlands als horenden, en dat ze ook moeite kunnen blijven houden met spelling en het lezen van het Nederlands. Dat is de reden dat bij schriftelijke tentamens soms zelfs een tolk Gebarentaal wordt ingeschakeld om de vragen te 'vertalen'.
  • Kijk de dove aan als je met hem/haar wilt praten.
  • Praat duidelijk, articuleer zonder te overdrijven.
  • Praat langzaam, want de dove moet van je mond aflezen wat je zegt. Let erop dat je geen kopje of hand voor je mond houdt terwijl je spreekt.
  • Schreeuw niet, want dat helpt niet.
  • Wees duidelijk en direct, vertel wat je wilt zeggen zonder veel omhaal, zonder veel bijzinnen en omwegen.
  • Spring niet van de hak op de tak, want dan moet de dove te snel overschakelen.
  • Word niet boos of verlegen wanneer de iemand je niet onmiddellijk begrijpt. Herhaal dan nog eens wat je hebt gezegd, of zeg het met andere woorden.
  • Schrijf woorden die niet of moeilijk te raden zijn, even op. Namen en adressen zijn heel moeilijk af te lezen, en getallen ook.
  • Zeg niet: "Oh, dat is niet belangrijk!", of "Oh, dat vertel ik je straks wel." Als je dat doet, beslis jij wat de dove wel of niet moet weten. Een dove wil zelf graag beoordelen of iets wel of niet belangrijk is.
  • Een dove kan de sterkte van zijn eigen stem niet afstemmen op het omgevingsgeluid. Vraag hem of haar wat harder of zachter te praten als dat nodig is.
  • Gun iemand af en toe een rustpauze. In een gesprek, in een discussie. Maar zeker bij ruzies of onenigheid. Een dove kan zo moe worden van de communicatie dat hij of zij niet meer kan opnemen wat er gezegd wordt.

Overzicht voorzieningen

  • Onderwijs
    In Nederland zijn verschillende doveninstituten met peutergroepen, basisscholen en voortgezet onderwijs. Op de meeste dovenscholen is tweetalig onderwijs ingevoerd. Dove kinderen krijgen in principe les in hun eigen taal, de Nederlandse Gebarentaal, zodat alle lesstof goed toegankelijk is. Het onderwijs aan doven is ook gericht op integratie in de horende maatschappij. Daarom wordt er extra tijd besteed aan het leren spreken en spraakafzien en het geschreven Nederlands.

Communicatiehulpmiddelen

  • Solo-apparatuur
    Slechthorende leerlingen kunnen door middel van een solo-apparatuur de leerkracht beter verstaan. De leerkracht kan de solo door middel van een koord om zijn nek hangen. Zo komt zijn stem via de microfoon rechtstreeks bij de slechthorende leerling in het hoortoestel.
  • Tolk gebarentaal
    Dove leerlingen kunnen gebruik maken van tolk gebarentaal.

Adressen en achtergrondinformatie

In Nederland zijn circa 1,3 miljoen mensen die niet alles kunnen horen. Dat is dus ongeveer 1 op de 12 mensen. Omstreeks 475.000 mensen ondervinden in het dagelijkse leven hinder van hun gehoorverlies. Ca. 10 tot 13 duizend mensen zijn doof of zwaar slechthorend.Slechthorenden kunnen met hulp van een hoorapparaat en extra inspanning een gesprek voeren. Doven hebben voor de communicatie geen bruikbare gehoorresten, waardoor zij in een gesprek zonder doventolk afhankelijk zijn van spraakafzien (liplezen). Hierbij moet gezegd worden dat slechts 40% van de woorden afgelezen kunnen worden. De rest moet gegokt worden.

Doofheid betekent veel meer dan 'niet kunnen horen'. Doofheid betekent afgesneden zijn van een heel belangrijke menselijke eigenschap: interactie door gesproken taal. Niet alleen horen is voor doven een probleem, maar ook gehoord worden.

Mensen met doofheid kunnen communiceren met:

Nederlandse gebarentaal. Een volledige, natuurlijke taal in gebaren, gebruikt door doven onderling en door tolken Gebarentaal.Nederlands met gebaren. Hierbij spreekt iemand Nederlands (vaak duidelijk gearticuleerd, zodat spraakaflezen mogelijk is) en ondersteunt zijn zinnen daarbij met een aantal gebaren om de belangrijkste punten van zijn verhaal duidelijk te maken. Dit is een eenvoudiger vorm van Gebarentaal, en gemakkelijker door de omgeving van een dove (ouders, vrienden) aan te leren.Lettergebaren. Voor elke afzonderlijke letter bestaat een gebaar. Dat kan handig zijn om vreemde woorden, namen en nieuwe begrippen te spellen.Spraakaflezen (liplezen). Veel doven (vooral de mensen die pas later doof zijn geworden) kunnen spraakaflezen oftewel liplezen. Het vereist wel dat degene die spreekt duidelijk articuleert en goed zichtbaar is.Pen en papier. Pen en papier (of computer) zijn eenvoudige (maar langzame) hulpmiddelen om als horende met een dove te communiceren.

Video Doofheid:

Gemaakt door Renske Dunhoft, Manon Karels & Loes Hinrichs

Comment Stream