UGLJIK

Općenito o ugljiku

  • simbol: C
  • atomski (redni) broj: 6                                          
  • relativna atomska masa: 12,011
  • latinski naziv: Carboneum
  • oksidacijska stanja: -IV, II, IV
  • elektronegativnost: 2,55
  • elektronska konfiguracija: [He] 2s2 2p2
  • atomski radijus / pm: 77.2

Ugljik se javlja u više alotropskih modifikacija. Razlikujemo amorfni ugljik (ugljen, koks, čađa), dijamant, grafit i fulerene. Grafit je crna krutina bez mirisa, visokog tališta i dobre električne vodljivosti i većinom se upotrebljava za proizvodnju elektroda, sredstava za podmazivanje, olovaka, kalupa za metalurgiju i termootpornih posuda.Dijamant je izuzetno tvrda krutina bez boje i upotrebljava se kao drago kamenje i za izradu bušilica i bruseva te sredstava za poliranje. Fulereni se u prirodi nalaze kao mineralni ugljen, nastao procesom pougljenjivanja. Suhom destilacijom ugljena proizvodi se koks koji se upotrebljava kao redukcijsko sredstvo u metalurgiji(posebice kod proizvodnje željeza). Čađa se koristi kao boja i kao punilo u proizvodnji automobilskih guma.

SPOJEVI UGLJIKA

  • ugljikov monoksid (CO)

- ugljikov monoksid ili ugljikov(II) oksid plin je bez boje i mirisa koji najčešće nastaje nepotpunom oksidacijom ugljika iz fosilnih goriva

Jednadžba kemijske reakcije: 2 C(s) + O2(g) --> 2 CO(g)

- jako je otrovan jer se veže na hemoglobin u krvi čime sprječava prijenos kisika

- veliku opasnost predstavlja u kućanstvu, posebice u kupaonicama što je uzrokovano neispravnih bojlerima

- velika količina CO može se naći u ispušnom plinu automobilskih motora pa do trovanja može doći i u garaži

  • ugljikov dioksid (CO2)

- ugljikov dioksid ili ugljikov(IV) oksid je plin koji se pod standarnim tlakom i temperaturom nalazi u Zemljinoj atmosferi, u koncentraciji od 0,039 %.

- laboratorijsko dobivanje zasniva se na djelovanju razrijeđene klorovodične kiseline na kalcijev karbonat

Jednadžba kemijske reakcije:

CaCO3 + 2HCl --> CaCl2 +CO + H2O

- ugljikov dioksid se čuva u čeličnim bocama pod tlakom te pri ispuštanju iz boce, pri atmosferskom tlaku prelazi u čvrsto agregacijsko stanje - suhi led

- ugljikov dioksid sastavni je dio stakleničkih plinova

- upotrebljava se za proizvodnju osvježavajućih (gaziranih) napitaka, soda vode, pri preradi i pakiranju živežnih namirnica te u stvaranju umjetne magle (suhi led)

- kao dio ugljikova ciklusa važan je za fotosintezu biljaka, algi i modrozelenih algi

Ugljik je glavni gradivni element organskih spojeva.


Comment Stream