Lección #4: Rodzajnik + rzeczownik + przymiotnik

Podstawowe wiadomości dotyczące hiszpańskich rzeczowników oraz dwóch pozostałych części mowy, które są z nimi połączone: rodzajników i przymiotników.

1. Rzeczownik (el sustantivo)

Większość z Was pewnie pamięta z lekcji języka polskiego definicję rzeczownika, która mówi, że jest to część mowy nazywająca rzeczy, miejsca, osoby, organizmy, zjawiska oraz pojęcia abstrakcyjne. Rzeczowniki w języku hiszpańskim mają identyczne zadanie: pomagają nam nazwać wszystko, co nas otacza.

Jakie są różnice między rzeczownikami w języku polskim a rzeczownikami w języku hiszpańskim?

Rzeczowniki w języku hiszpańskim mogą być rodzaju męskiego bądź żeńskiego. Nie istnieje rodzaj nijaki!  

1.1 Rodzaj męski

Rzeczowniki rodzaju męskiego w większości przypadków zakończone są na literę -o:

  • przykłady: libro (książka), ojo (oko), sombrero (kapelusz)

Istnieją również rzeczowniki rodzaju męskiego zakończone spółgłoską:

  • przykłady: árbol (drzewo), armazón (zbroja)

Zapamiętać należy także wyjątki, które są rodzaju męskiego, ale kończą się na -a:

  • przykłady: día (dzień), problema (problem), mapa (mapa), clima (klimat), planeta (planeta)

1.2 Rodzaj żeński

Rzeczowniki rodzaju żeńskiego w większości przypadków zakończone są na literę -a:

  • przykłady: vaca (krowa), mesa (stół), ventana (okno)

Istnieją również rzeczowniki rodzaju żeńskiego zakończone na -d, -ón oraz -z:

  • przykłady: universidad (uniwersytet), libertad (wolność), televisión (telewizja), acción (akcja), voz (głos), nariz (nos)

Zapamiętać należy także wyjątki, które są rodzaju żeńskiego, ale kończą się na -o:

  • przykłady: foto (zdjęcie), moto (motocykl), mano (ręka)

1.3 Męski + żeński

Niektóre rzeczowniki wyglądają tak samo w obu rodzajach. Przeważnie są to rzeczowniki zakończone na -ista, -ta oraz -te:

  • przykłady: estudiante (student), estudiante (studentka), artista (artysta), artista (artystka)

1.4 Liczba mnoga

Liczbę mnogą rzeczowników (a także przymiotników) w języku hiszpańskim tworzymy dopisując do rzeczownika w liczbie pojedynczej końcówkę -s lub -es. Końcówka -s jest używana, gdy rzeczowniki są zakończone na samogłoskę, natomiast końcówkę -es dopisujemy, gdy rzeczowniki są zakończone na  spółgłoskę:

  • przykłady -s: mesa-mesas (stół-stoły), ventana-ventanas (okno-okna), mano-manos (ręka-ręce), estudiante-estudiantes (student-studenci)
  • przykłady -es: universidad-universidades (uniwersytet-uniwersytety), habitación-habitaciones (pokój-pokoje)

UWAGA! ¡OJO! Jeśli rzeczownik w liczbie pojedynczej kończy się na -ón, należy pamiętać, że w liczbie mnogiej, z końcówką -ones, straci akcent graficzny nad -o-.

Rzeczowniki, które w liczbie pojedynczej posiadają akcent na ostatniej sylabie i kończą się na -s lub -x tworzą liczbę mnogą dodając końcówkę -es:

  • przykłady: compás-compases (kompas-kompasy)
  • ¡OJO! W tym przypadku również tracimy akcent graficzny.

Rzeczowniki, które w liczbie pojedynczej posiadają akcent na innej sylabie niż ostatnia i kończą się na -s lub -x w liczbie mnogiej nie zmieniają swojej formy:

  • przykłady lunes-lunes (poniedziałek-poniedziałki), crisis-crisis (kryzys-kryzysy), tórax-tórax (klatka piersiowa-klatki piersiowe)

Rzeczowniki, które w liczbie pojedynczej są zakończone na -z, w liczbie mnogiej posiadają końcówkę -es, a litera -z zmienia się w -c-:

  • przykłady: voz-voces (głos-głosy), nariz-narices (nos-nosy), lápiz-lápices (ołówek-ołówki)

2. Rodzajnik (el artículo)

Każdy rzeczownik w języku hiszpańskim posiada rodzajnik, czyli coś takiego, co pomaga nam określić rodzaj owego rzeczownika. Dlatego też rodzajniki mogą być męskie i żeńskie. Używamy ich bardzo często i... dlatego warto uczyć się ich od razu razem z rzeczownikami.

Rodzajniki mogą być określone (dokonane) oraz nieokreślone (niedokonane), a różnica w ich użyciu opiera się na tym, czy mówimy o rzeczy znanej lub nieznanej; o rzeczy, która wcześniej była wspomniana, czy też mówimy o niej pierwszy raz; o rzeczy konkretnej lub jednej z wielu.

2.1 Rodzajnik określony

Rodzajników określonych używamy, gdy odnosimy się do rzeczy nam znanej, lub gdy mówimy o tej rzeczy któryś raz.

Rodzajnik dla rzeczowników rodzaju męskiego to EL w liczbie pojedynczej oraz LOS w liczbie mnogiej:

  • przykłady: el gato-los gatos (kot-koty), el libro-los libros (książka-książki), el ojo-los ojos (oko-oczy), el problema-los problemas (problem-problemy)

Rodzajnik dla rzeczowników rodzaju żeńskiego to LA w liczbie pojedynczej oraz LAS w liczbie mnogiej:

  • przykłady: la universidad-las universidades (uniwersytet-uniwersytety), la ventana-las ventanas (okno-okna), la habitación-las habitaciones (pokój-pokoje)

2.2 Rodzajnik nieokreślony

Rodzajników nieokreślonych używamy, gdy odnosimy się do rzeczy nam nieznanej, gdy mówimy o tej rzeczy pierwszy raz lub gdy nie interesuje nas konkretna rzecz lecz tylko jedna z wielu.

Rodzajnik dla rzeczowników rodzaju męskiego to UN w liczbie pojedynczej oraz UNOS w liczbie mnogiej:

  • przykłady: un gato-unos gatos (kot-koty), un libro-unos libros (książka-książki), un ojo-unos ojos (oko-oczy), un problema-unos problemas (problem-problemy)

Rodzajnik dla rzeczowników rodzaju żeńskiego to UNA w liczbie pojedynczej oraz UNAS w liczbie mnogiej:

  • przykłady: una universidad-unas universidades (uniwersytet-uniwersytety), una ventana-unas ventanas (okno-okna), una habitación-unas habitaciones (pokój-pokoje)

3. Przymiotnik (el adjetivo)

Przymiotniki w języku hiszpańskim rządzą się tymi samymi prawami co rzeczowniki. Występują w rodzaju męskim lub żeńskim, a także w liczbie pojedynczej lub mnogiej.

3.1 Rodzaj męski

Przymiotniki rodzaju męskiego w większości przypadków zakończone są na literę -o:

  • przykłady: alto (wysoki), tonto (głupi), bajo (niski), caro (drogi)

3.2 Rodzaj żeński

Przymiotniki rodzaju żeńskiego w większości przypadków zakończone są na literę -a:

  • przykłady: alta (wysoka), tonta (głupia), baja (niska), cara (droga)

3.3 Męski + żeński

Niektóre przymiotniki wyglądają tak samo w obu rodzajach. Przeważnie są to przymiotniki zakończone na -e oraz na spółgłoski:

  • przykłady: inteligente (inteligentny/inteligentna), débil (słaby/słaba), fuerte (silny/silna), fácil (łatwy/łatwa)

3.4 Liczba mnoga

Liczbę mnogą przymiotników tworzymy przez dodanie końcówki -s lub -es do przymiotników w liczbie pojedynczej. Końcówka -s jest używana, gdy przymiotniki są zakończone na samogłoskę, natomiast końcówkę -es dopisujemy, gdy przymiotniki są zakończone na spółgłoskę:

  • przykłady -s: alto-altos (wysoki-wysocy), tonta-tontas (głupia-głupie), inteligente-inteligentes (inteligentny-inteligentni)
  • przykłady -es: débil-débiles (słaby-słabi), fácil-fáciles (łatwy-łatwi)

3.5 Rzeczownik + przymiotnik

Używając przymiotnika wraz z rzeczownikiem musimy pamiętać, aby przymiotnik był w takim samym rodzaju i w takiej samej liczbie jak rzeczownik.

  • przykłady: una ventana bonita-unas ventanas bonitas (ładne okno-ładne okna), un gato negro-unos gatos negros (czarny kot-czarne koty), un estudiante inteligente-unos estudiantes inteligentes (inteligentny student-inteligentni studenci), una estudiante inteligente-unas estudiantes inteligentes (inteligentna studentka-inteligentne studentki)

A na sam koniec trochę rozrywki, czyli puzzle: