Rouwverwerking en taken van de Verzorgende

Veelvoorkomende reacties in de rouwverwerking Aandachtspunten voor de verzorgende Signalen

Desorganisatie
De rouwende wordt overspoeld door verdriet. Hij reageert niet goed op de werkelijkheid, overziet niet wat er gebeurt. Hij kan moeilijk beslissingen nemen. Vooral geen belangrijke beslissingen, waarover hij moet nadenken.

Aandachtspunten voor de verzorgende
Bied een overzichtelijke dagindeling. Betrek de zorgvrager daarbij. Vraag niet: ‘Zullen we koffie drinken?’, maar zeg: ‘Zo, het is tijd voor een kopje koffie.’

Geef iemand ruim de tijd om zich ergens op voor te bereiden door bijvoorbeeld te vragen: ‘Kunnen we straks een boodschappenlijstje maken? Wilt u daar alvast even over denken?’

Signalen
Observeer de rouwende goed. Na ongeveer een half jaar moet er een opgaande lijn te zien zijn. Anders raakt de rouwende zijn greep op het leven van alledag kwijt.

Lichamelijke klachten

Soms hebben mensen letterlijk het gevoel dat ze niet meer op hun benen kunnen staan. Acute lichamelijke klachten als misselijkheid en benauwdheid komen voor. Soms wordt het verdriet ook ‘omgezet’ in lichamelijke pijn, waar geen somatische oorzaak voor te vinden is. Als de doodsoorzaak kanker of een hartinfarct was, kan de nabestaande ook bang zijn dat hem hetzelfde overkomt.

Aandachtspunten voor de verzorgende
Neem pijnklachten altijd serieus. Ook wanneer je een verband met rouwverwerking vermoedt, raad je de zorgvrager nooit af een arts te raadplegen.

Praat veel met de nabestaande over het verlies en over de gevoelens die hij daarbij heeft.

Signalen
Als de lichamelijke klachten zo sterk worden dat ze alle aandacht opeisen, kan daardoor het rouwen op de achtergrond komen. Dit kan ook een manier van verschuilen zijn.


Heftige, opvliegende emoties en woede

Om gevoelens van hulpeloosheid en gekwetstheid af te reageren is de rouwende soms onredelijk en ongeduldig. Vooral de mensen in de directe omgeving worden hiervan de dupe. En dat zijn meestal ook juist de mensen die hun best doen om de rouwende op te vangen.

Aandachtspunten voor verzorgenden
Betrek onredelijkheid en verwijten niet op jezelf. Probeer ‘door de boosheid heen’ te vragen naar de gevoelens er achter.‘U zou iemand wel wat willen doen? Zo oneerlijk voelt u zich behandeld?’

Wanneer er gezinsleden bij betrokken zijn, leg je uit dat de onredelijkheid niet voor hen geldt, maar alleen op hen gericht wordt.

Signalen
Rouwprocessen, van bijvoorbeeld ouders, kunnen volledig langs elkaar heen lopen. Dit is dan een ernstige bedreiging voor de relatie.


Wanhoop–verlies–verlatenheid

Vaak uiten mensen zich niet. Ze zijn heel stil, zorgen niet goed voor zichzelf, en hebben nergens zin in. Ook de uiterlijke verzorging laat te wensen over.

Er is nogal eens sprake van slaapproblemen en deprimerende gedachten. De rouwende twijfelt aan de zin van het bestaan en de betekenis die hij voor anderen heeft.

Aandachtspunten voor verzorgende
Verlatenheid is een gevoel dat moeilijk uit te leggen is. Van de verzorgende wordt een actieve luisterhouding verwacht. Laat de zorgvrager vertellen. Geef hem nooit het gevoel dat het lastig is om opnieuw naar zijn verhaal te luisteren.

Vrolijk iemand niet op, maar probeer zicht te krijgen op de gevoelens.

Signalen
Wanneer de zorgvrager geen interesse meer heeft voor dagelijkse activiteiten, weinig eetlust heeft, slaapstoornissen heeft, ernstig vermoeid is, gebrek aan concentratie vertoont en besluiteloos is, moet je denken aan een depressie. Soms geeft de zorgvrager dit ook aan door de wens te uiten om te sterven, of door een loodzware somberheid.

Raad de zorgvrager aan contact op te nemen met de huisarts. Het kan zinvol zijn professionele hulp te zoeken of misschien is tijdelijke medicatie nodig.

Schuld

‘Hadden we maar eerder de arts geraadpleegd.’ ‘Als ik niet even weg was gegaan, was het misschien niet gebeurd.’

Men kan zich ook schuldig voelen over hoe de relatie was: ‘Ik foeterde zo vaak, ik had zo vaak geen aandacht voor haar.’

Wanneer iemand voor de overledene heeft gezorgd, zijn er gemengde gevoelens. Behalve verdriet is er ook opluchting en bevrijding. Daar kunnen mensen erg van schrikken en zich schuldig over voelen.

Aandachtspunten voor de verzorgende
Ook hierbij geldt: laat iemand vertellen. Met iemand praten over wat hem bezighoudt, helpt soms al. Laat merken dat gemengde gevoelens er mogen zijn. Praat gegronde schuldgevoelens nooit weg. Ga met de zorgvrager na of het zinvol is over de schuldvraag na te denken.

Signalen
Mensen kunnen zichzelf kapotmaken met schuldgevoelens. Wanneer je de indruk krijgt dat dit gebeurt, adviseer dan contact te zoeken met de huisarts. Het kan zinvol zijn professionele hulp te zoeken.

Comment Stream